जमनाको कुरा: उपचार मा तातो

जमनाको कुरा: उपचार मा तातो

आजको जमनाको कुरा भित्र हामीले बिर्सिसकेका हाम्रा पुर्खा ले अपनाएका हट थेरापी को बारेमा सुन्ने छौ।

बिरामीलाई तातो कुखुरा को मासु झोल

शरिरलाई तातो बनाएर गरिने रोग को उपचार हाम्रा पुर्खाहरु ले त्यो समायमा नै अपनाई सकेका थिए जति बेला रोग देवता रिसाएर लाग्छ भनिन्थे। रोग लाग्नु पुर्बजन्मको सराप भन्ने युग मै पनि हाम्रा पुर्खाहरुले थुप्रै हट थेरापीहरु को बिकास गरि सकेका थिए। जस्तै झाँक्रीहरुले बिरामीलाई उपचार गर्ने बेला मा कुखुरा काटेर पूजा गरे जस्तो गरी तातो मासु झोल खुवाउनु पनि हट थेरापी कै पहिलो प्रयोग थियो। यस्ले बिरामीलाई थुप्रै फाईदा गर्दथ्यो। पहिले मासुको खुराकले शरिर मा कम्ती भएको आबस्यक तत्ब बिकासमा भुमिका खल्दथ्यो भने तातो ले रक्त सँन्चारलाई सरल बनाउदथ्यो। बिरामीलाई देउता पुजा गरेकोले आफु सन्चो भईन्छ भन्ने आत्म बिश्बास पनि जगाउदथ्यो। बिमार को ९० % कारण रोग सँग लड्ने प्रतिरोधात्मक शक्तिको हासको कारण हो। यसरी तातो मासु सुप खाए पछि आत्मबिश्बास र खुराक ले एकै चोटी काम गर्दथे र बिरामी हरु सन्चो हुन्थे।

पछि झाँक्रीहरुमा भन्दा पनि मानिस मा लालच बढ्यो

रोग को उपचार गर्ने नाममा धेरै कुखुराका भाले हरु चाहिने भनिन थाले फलस्बरुप यो उपचार बिधि मा मानिस को बिस्बास हराउन थाले। झाँक्रिका आसे पसे हरुले किन बढि कुखुराका भालेहरु माग्ने थाले यस्का कारण छ। पुजा गरेको कुखुरा बाट झाँक्रीले कुखुरा को दाहिने साप्रा पाउथे र टाउको पनि पाउदथे। मानौ त्यति बेला झाँक्री को ज्याला नै त्‍यहि हुन्थ्यो। धेर कुखुरा को पुजा गर्यो भने कुखुरा को साप्रा बढि आउने र त्यो आफनो भागमा पनि पर्ने लोभ झाक्री को पछि लाग्ने हरुमा लाग्यो र स्वंयम झाँक्रीहरुमा पनि त्यहि भावनाको बिकास भयो। फलस्बरुप झाँक्री चलन नै अबिस्वास को घेरा भित्र पर्यो।

झाँक्रीमा मात्र होईन बिचलन पुजारी मा पनि आएको थियो।

पुरानो समायमा गाउँ गाउँ मा बाली घरे कामी र दमाई जस्तै बाहुनहरु पुस्तैनी जजमानी गर्दथे। मैले ठाउँ पाउदा पनि हाम्रो गाउँमै यि चलनहरु थिए। बहुदल आउनु भन्दा पहिले अहिले जस्तो बिदेश रोजगारको चलन नभएको र मगरहरु बढि बिर्टिश आर्मी र भारतिय आर्मीमा भर्ति हुने हुनाले उनिहरु आर्थीक रुपमा अरु भन्दा सम्पन्न देखिन्थे। घर मा पुग्ने खानेकुरा खेती गर्दथे पैसा सबै बचत हुनथे। पछि बहुदल पश्चायत अरिबियन मुलुकहरुले कामदार मगाउन थाले पछि। पैसा सहज भयो। फलस्वरुप सबै भन्दा पहिले अरब मा बहरायन, साउदी बैधानिक रुप मा खुल्ला थिए भने मलेशिया र दुबई अबैधानिक रुपमा कामदारहरु आउदथे। बहरायन आउने लाहुरेहरुले टन्न कमाउथे कारण उनिहरु को पनि घरमा खर्च हुदैन थे र भए पनि अहिले जस्तो पैसा पठाउन सजिलो थिएन। जानेबेला मा नै सुन, टेप, क्यामरा, घडी तन्न पैसा बोकेर जाने गर्दथे।

यसरी पैसा आउन थाले पछि बस्तीहरुमा खेती गरेर खाने बानी हराउन थाले। फलस्बरुप गाई बस्तु पाल्ने चलन पनि कम भए। मल को लागी गाईबस्तु पाल्नु पर्दथ्यो। यस्को असर जजमानी मा पनि पर्यो। गह्र तार्दा एउटा बाच्छी, बैतरणी गर्दा एउटा बाँच्छी गरेर जहो गरेको ४०-५० बटा को गाई गोठ बाहुन हरुलाई निल्नु न उकेल्नु हुन थाल्यो। र उनिहरुले बैतरणी गर्दा पनि पैसा भए हुने भनेर नोटलाई नै दाम्लो ले तानेर नोट कै पुछ्छर मा धागोले बाँधेर बैतरणी पुजा गर्न थाले पछि मगरहरुलाई पत्यार लागेन र उनिहरु को पेशा पनि धराप मा पर्यो। लोभले गर्दा नै पुराना कयौ चलनहरु बदनाम भए।

पन्यु तताएर दाम्ने,बोक्सी दाम्ने

हेपटाईटिस, प्यरालाईसिस जस्ता बिमारहरु जमना मा पनि थिए। यसै को उपचार बिधी हो तातोले शरिर दामेर शरिरलाई पहिले को स्थानमा फर्काउने बिधी तर पछिल्लो समायमा आएर धामीहरुले यस्को गलत ब्याख्या गरे। बिरामी को गाला मा तातो पन्युले दाम्यो भने बोक्सी को गाला मा दाम बस्छ जस्ता गलत हल्ला र प्रयोग गरे फलस्बरुप झाँक्री बिधा नै धरापमा पुग्यो। त्यो बेला पनि मानिस लाई थाहा थियो शरिरको कुनै अँगले काम गर्न छोड्छ भने त्यो रगत आपुर्ती नपुगे कै कारण हो भन्ने कुरा त्यसैले नशाहरुलाई तातो बनायो भने यस्का बल्क भएका भागहरु खोलिन्छन भन्ने मानिसले थाहा पाई सकेको । तातो पन्युले काम नगर्ने शरिरका अँगहरुमा ताप दिने उपचार बिधि त्यति बेला नै बिकास भएको हो। अहिले पनि पागलहरुलाई करेन्ट लगाएर उपचार गर्ने बिधि यस्तै मान्यता को बिकसित रुप हो। यो बिधिमा पनि लगभग त्यस्तै नै हुन्छ। दिमागमा रक्त पुराउने नलीहरुको मा जमेको पानी या अन्य पदार्थलाई ताप दिएर सुकाउने या हताउने गरिन्छ या थिच्चिएका नशाहरुलाई तातो दिएर फैलाईन्छ र रक्त सन्चार सुचारु गराईन्छ। फलस्बरुप मान्छे निको हुन्छ। हाम्रा प्रबिधिहरुलाई हामीले परिमार्जित गर्नु को सातो अन्धबिस्बास को लेबल लगाएर कहिल्यै उठ्न नसक्ने गरी समाप्त पार्यौ।

प्यारालाईसिस मा प्राय शरिरका अँगहरु चल्न छाड्छ या यो अनियन्त्रित भएर अलग आकार मा फर्किन्छ। जस्तै मानिसको घाँटी बाङ्गो हुनु। हाँस्दा ओठ नर्मल भन्दा बढि बाङ्गो हुनु। यस्लाई त्यो बेला बनदेउता लागेको बनिन्थे। उनिहरुले बनको मान्छेको हात खुट्टा उल्टो हुन्छ भन्ने कल्पना गर्दथे र उल्टो हिडाई हिड्छ भन्दथे। यस्ता रोगहरुमा मानिस को शरिर पनि त्यसरी नै फर्कने हुनाले उनिहरुले यस्लाई बिस्तारै उपचार बिधिमा बिचलनहरु भित्रिए फलस्बरुप यस्ता बिमारको उपचार पनि भाले काटेर गरिन थालिए। यस्तो बेला उल्टे कुखुरा ( प्वाँख माथी फर्कने जात को कुखुरा) को प्रयोग गरिन्थे। पुजा गर्न जाने हरु पनि उल्टो हिडेर जाने गर्दथे। उल्टो हिडेर फर्कने गर्दथे।

दाँत कुराले खाएको बेला गरिने उपचार

चिसोको कारण नै दाँतमा भएको किरा सक्रिय हुन्छ भन्ने जानकारी त्यो बेला नै पाएका थिए अनि त्यो बेला को उपचार मा पनि त्यस्तै किसिमले गरिन्थे। मेठी भुटेर झोल बनाएर खुवाउदथे भने कण्ठगेडी भन्ने फल को बिया लाई गोबर मा डलेर तल बाट आगो सल्काएर धुँबालाई मुख भित्र छिराउथे। गोबर र कण्ठगेडीको धुँवाको रागले दाँतमा लागेको कुरा निस्कृय हुन्थे र दाँतका रोगी सन्चो हुन्थे। पछिल्लो अभ्यास मा उपचारकहरुले अलि बढि नै बढाई चढाई गरे। यसरी गरिने उपचार मा कण्ठगेडीको बिया आगोमा बल्दा खेरि निस्कने बिज को अकुर भाग पानी को थालीमा थापेर देखाउदै यि दाँतको कुरा खस्यो भन्ने ब्याख्या गर्न थाले नतिजा मानिसहरुले यस्लाई पनि बिस्बास गर्न छाडे। यि प्रयोग हरु भने को खारिएका प्रयोग हरु हुन कतै न कतै सत्यता चाही छ मात्रै हामीले सत्यलाई बङगाएका छौ र गलत प्रयोगलाई मात्रै देखेका छौ।

आँखामा कसिंगर पसेको उपचार

आँखामा कसिँगर पस्यो भने झारफुक गर्ने मान्छेले मरिचको गेडा चपाउदथ्यो र आँखामा फुक्ने गर्दथ्यो। यसो गर्दा मरिचको तातो रागको बास्नाले आँखामा आँसु आउद्थ्यो कसिँगर आँसु सँगै बगेर बाहिर निस्कन्दथ्यो।

आधा टाउको दुखेको उपचार

आधा चलेको भनिन्थ्यो त्यो बेला यस्तो टाउको दुखाईलाई। ओखर आधा आधा फडेर खायो भने यस्तो हुन्छ भन्ने पुरानो उखान थियो। यस्को उपचार गर्दा पानी उमालेर पानी मा बाफ लिनु लगाईन्थ्यो। पसिनामा हानिकारक पदार्थहरु निस्केर जाने गर्दथे र रोगी सन्चो पनि हुने गर्दथे। रक्सी पारेको जाँडको तातो टाउलो मा शरिरलाई सिरक ले छोपेर बस्ने उपचार बिधि पनि थुप्रै चलेको थियो।

भैसी को भुँडिमा राखेर गरिने उपचार

केहि बच्चाहरु आम बच्चा जस्तै समायमा बोल्न र हिड्न सक्दैन थे। यस्तो हुनु को कारण बच्चा को शारिरिक बिकास अन्य बच्चाको जस्तै हुन नसक्नु हो। यो बुझाई मानिस मा त्यो बेला पनि थियो तर उपचार का सरल बिधिहरु थिएनन। त्यो बेला एक दमै प्रचलन मा रहेको उपचार बिधिमा बच्चालाई भैसी को भुँडी भित्रको तातो (गोबर) मा सुताएर यस्को उपचार गरिन्थे। यसरी बोल्न नसकेका बच्चाहरु तातो ले तर्सेर बोल्न र हात खुट्टा नचल्ने बच्चाहरु तातो ले पोलेर हातखुट्टा चलाउन थाल्थे। एक किसिमले सक थेरापी थियो।
मासुको लागी भैसीलाई काटे पछि त्यस्को भुँडीलाई कातिन्थे र गोबर निकै तातो हुने गर्दथे। त्यो तातो गोबर मा एब्नर्मल बच्चालाई नाङगो पारेर सुताईन्थ्यो। उनिहरु त्यो गोबर को तातोले तर्सन्थे या शरिरको कुन भाग मा थिचिएका नशाहरु खुल्दथे र उनिहरु हिडडुल गर्न र बोल्न थाल्दथे। यो एक दमै बिश्वास गरिएको बिधि थियो कुनै बेला सम्म।
त्यसो त अर्को प्रचलन पनि थियो। जस्तै दाँत उखलेको धेरै दिन सम्म पनि नयाँ दाँत उम्रेन भने सात घर मा दुलेर जौ को सातु (पिठो) मागेर खाने चलन पनि थियो समाज मा कुनै बेला। सँयोग या सत्त जे भने पनि यसरी सातु मागेर खाएको मान्छे को दाँत उम्रन थालद्थे जसरी भुडी भित्र सुताएका बच्चाहरु हिड्न र बोल्न शुरु गर्दथे।

उपचार मा तातो पानी कुण्डहरु

तातो ले शरिरका रोगहरु उपचार हुन्छ भन्ने कुरा मानिसले पुरानो बिधि बाट नै सिकेका हुन। पन्युले शरिर दाम्ने, मरिचले आँखा फुक्ने, बच्चालाई तातो भुडीमा सुताउने जस्ता बिधिले मानिसलाई कहि न कहि थाहा भै सकेको थियो कि तातो ले रोग को उपचार हुन्छ। त्यसै ले नै तातो ले रोगका उपचार हुन्छ भनेर नै तातो पानीका कुण्डहरु रोग उपचार का लागी प्रयोग भएका हुन। कम्से कम तातो पानी उपचार कुण्डहरुलाई आधुनिक जमानत ले अन्धबिस्बास भनेर पाखा लगाउनु हुदैन यस्लाई परिमार्जित प्रयोग गर्नु पर्दछ।

के मान्छे तातो पानी ले नै सन्चो भएको हो त ?

मानिसहरु ९०% बिमारी खाना मा पोषण तत्बको कमिले हुने गर्दछ। तातो पानी उपचार मा आउनेहरु लोकल कुखुरा को मासु, घ्यु को डाईट खाने गर्दछन यस्ले शरिर को पोषण आपुर्ति हुन्छ। तातो ले हात जोर्नीका रक्त सँन्चारलाई सहज बनाई दिन्छन फलस्बरुप मानिसले तातो पानीमा दुबे पछि सन्चो हुनछन। जहाँ सम्म घाँउ खतिरा को कुरा छ सँक्रमण का किटाणुहरु पनि तातो कै कारण ले मर्ने गर्दछन र सँक्रमण नभए पछि घाँउ खतिरा हुरु पनि सन्चो हुन्छन। तातो पानी मा त्यो गुण छ त्यसै ले मानिस सन्चो हुन्छ। पछि तातो पानी मा आउने हरुले खुराक बिना नै पानी ले मात्र उपचार गर्छ भन्ने बिस्बास गरे भने एक दिन तातो पानी पनि भ्रम हुन्छ त्यसकारण तातो पानी ब्यबस्थापक हरुले पानी नै सबै हो भन्नु भन्दा पनि डाईट र बिरामी को प्रकृतिलाई पनि ध्यान दिनु पर्दछ। जस्तै शरिर मा पोषण पुगेका र बढि तौल ले गर्दा हात जोर्नेका समस्या बोकेका शहरिया बिरामीहरुलाई अलगै मसाज र तातो थेरापी तिर लगिएन भने हाम्रा खुराक ले सन्चो भएर जाने गरिब बिमारी ले त तातो पानी लाई पत्याउलान तर आराम का कारण बिरामी भएका हरुको लागी चाही पकै पनि नयाँ तरिका अपनाएन भने तातो पानी कुण्ड को बिगत पनि हाम्रो पुरानो उपचार प्रबिधि जस्तै पुरानो नहोला भन्न सकिदैन।

( जमनाको कुरा भित्र बाट)

तातो पानी को ब्यबस्थापन ले यो बेलै मा सजगता अपनाउन जरुरी छ

Comment Here

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s